این پاره نوشته - که بخشهایی را مصلحت ندیدم منتشر کنم و با ..... حذف نموده ایم - دل گویه ای بوده با آقا و مولایمان حسین علیه السلام که نمیتوانم نام آنرا شعر بگذارم که شاعر نیستم اما سر چه دل وا شد و بی مقدمه و بی تصحیح و ... هر چه از دل بر نوک قلم آمد نگاشته شد و امیدست که خود آقا و مولا بر ایرادهای آن بر این بنده روسیاه درگاه خدا ببخشایند و بپذیرند و باز بگویم که از مادرمان بی بی دو عالم شرم دارم که این قلم ناچیز را جسارت آن شد تا نامی از جگر گوشه اش ببرد ...!

مراد ما از "زبان قرآن " در این مقال، لغت و ادبیّات نیست؛ زیرا روشن است كه معارف قرآن كریم در چهره لغت و ادبیّات عربی بر انسانها نمودار گشته است و غیر عربزبانان، پیش از فراگیری زبان و ادبیات عربی با لغت قرآن كریم ناآشنایند. مراد ما از زبان قرآن و مردمی بودن آن، سخن گفتن به فرهنگ مشترك مردم است.

انسانها گرچه در لغت و ادبیات از یكدیگر بیگانهاند و در فرهنگهای قومی و اقلیمی نیز با هم اشتراكی ندارند، اما در فرهنگ انسانی كه همان فرهنگ فطرتِ پایدار و تغییرناپذیر است، با هم مشتركند و قرآن كریم با همین فرهنگ با انسانها سخن میگوید، مخاطب آن فطرت انسانهاست و رسالت آن شكوفا كردن فطرتهاست و از این رو زبانش برای همگان آشنا و فهمش میسور عمومِ بشر است.

جهانی بودن زبان قرآن كریم و اشتراك فرهنگ آن، در چهره اجتماع دلپذیر سلمان فارسی، صُهیب رومی، بلال حبشی، اویس قرنی و عمّار و ابوذر حجازی در ساحت قدس پیامبر جهانی حضرت محمّدبن عبدالله (صلی الله علیه و آله و سلم) كه شعار
" أرسلتُ إلی الأبیض والأسود والأحمر"(2)
او شهره آفاق شد، متجلّی است؛ زیرا در پیشگاه وحی و رسالت كه ظهور تام وحدت خدای سبحان است، " كثرت صورت " محكوم " وحدت سیرت " است و تعدّد زبان، نژاد، اقلیم، عادات و آداب و دیگر عوامل گوناگون بیرونی مقهور اتحاد فطرت درونی است.

عمومی بودن فهم قرآن و میسور بودن ادراك معارفش برای همگان در آیاتی چند تبیین شده است؛ مانند:

1 ـ " یا أهل الكتاب قد جاءكم رسولنا یبیّن لكم كثیراً مما كنتم تخفون من الكتاب ویعفو عن كثیر قد جاءكم من الله نور وكتاب مبین".(3)
2 ـ " یا أیّها النّاس قد جاءكم برهان من ربّكم وأنزلنا إلیكم نوراً مبیناً".(4)
3 ـ " فامنوا بالله ورسوله والنور الذی أنزلنا".(5)
4 ـ " فالّذین امنوا به و عزّروه ونصروه واتّبعوا النّور الذی أنزل معه أولئك هم المفلحون".(6)

در این آیات، از قرآن كریم به "نور"، " كتاب مبین" (روشن و روشنگر) (7) "برهان" (نور سپید و درخشان) تعبیر شده است.
گرچه نور درجات و مراتب مختلفی دارد و برخی چشمها از دیدن درجات شدید آن محروم است، اما هیچ كس نمیتواند تیره بودن نور یا عجز از شهود اصل آن را ادعا كند.

خدای سبحان كه نور آسمانها و زمین است:
" الله نور السموات والأرض"(8)،
برای هدایت انسانها نوری ویژه آفریده كه هم خود روشن است و در سراسر آن هیچ نقطه مبهم و زاویه تاریكی یافت نمیشود و برای دیدن آن نیازی به نوری دیگر نیست و هم روشنگر زندگی انسانها در بخشهای گوناگون عقیده، اخلاق و عمل است.

از ویژگیهای ممتاز نور آن است كه هم ذاتاً روشن است و هم روشنگر چیزهای دیگر ( الظّاهر بذاته والمُظْهِر لغیره ) و هم بینیاز از غیر است؛ زیرا هر چیز را باید در پرتو نور دید، اما نور با چیزی دیگر دیده نمیشود، بلكه خودش دیده میشود.
قرآن كریم نیز نه در محدوده خود مشتمل بر مطلبی پیچیده، تیره و معمّا گونه است و نه در تبیین حقایق جهان هستی و ترسیم صراط سعادت انسانها گنگ، مبهم، تاریك و نیازمند به غیر است.

5 ـ " ونزّلنا علیك الكتاب تبیاناً لكل شیء وهدیً ورحمةً وبُشْری للمسلمین" (9).
قرآن كریم تبیان (بیانگر) همه معارف ضروری و سودمند برای بشر و عهدهدار بیان همه معارف و احكامِ هدایتگر، سعادتبخش و سیادتآفرین جوامع انسانی است و چنین كتابی حتماً در تبیین رهآورد خودْ بَیِّن و روشن است، نه مبهم و مجمل و نیازمند به روشنگر؛ زیرا كتاب مبهم كه قادر بر حلّ معانی و تفسیر مطالب خود نیست، هرگز توان تبیین معارف سعادتبخش را ندارد.
از این جهت قرآن كریم نسبت به محدوده داخلی خود " بَیِّن" و نسبت به بیرون از خویش "مُبیِّن" است.

6 ـ " أفلا یَتَدبّرون القران أم علی قلوب أقفالها "(10).
دعوت و ترغیب همه انسانها به تدبر در قرآن كریم و توبیخ آنها بر نیندیشیدن در آیات قرآنی، شاهد گویایی است بر جهانی بودن زبان قرآن و فراگیر بودن فهم معارف آن؛ زیرا اگر قرآن با فرهنگ ویژه برخی انسانها سخن میگفت، دعوت همگان به تدبر در آیات آن لغو بود.

7 ـ " قل لئن اجتمعت الإنس والجن علی أن یأتوا بمثل هذا القران لا یأتون بمثله ولو كان بعضهم لبعض ظهیراً "(11).
تحدّی (مبارزطلبی) قرآن كریم، هم "جهانی" است، چنانكه از این آیه كریمه بر میآید، و هم "جاودانه"، و لازمه جهانی بودن تحدّی قرآن كریم آن است كه فهمش در توانِ همگان باشد؛ زیرا این تحدّی تنها در محور لغت، ادبیات، فصاحت و بلاغت نیست تا مخاطبان آن، تنها عربزبانان و آشنایان به ادب عربی باشند، بلكه ناظر به محتوا و فرهنگ خاص آن نیز هست.

..................
1 ـ سوره روم، آیه 30.
2 ـ بحار، ج 16، ص 323.
3 ـ سوره مائده، آیه 15.
4 ـ سوره نساء، آیه 174.
5 ـ سوره تغابن، آیه 8.
6 ـ سوره اعراف، آیه 157.
7 ـ وصف قرآن به "مبین" در آیات فراوانی آمده است؛ مانند: آیه1 از سورههای یوسف، حِجْر، و نمل و آیه2 از سوره قصص و آیه69 از سوره یس و....
8 ـ سور نور، آیه 35.
9 ـ سوره نحل، آیه 89.
10 ـ سوره محمّد(صلی الله علیه و آله و سلم)، آیه 24.
11 ـ سوره إسراء، آیه 88.

مأخذ: (تسنیم جلد 1، ص 32)

توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد

یا أَیُهَا الَذِینَ آمَنُوا اى ایشان كه بگرویدند،
لا تُحِلُوا شَعائِرَ اللَهِ حلال مدارید و حرمت مشكنید نشانهاى دین حق را،
وَ لَا الشَهْرَ الْحَرامَ و نه ماه حرام،
وَ لَا الْهَدْیَ و نه قربانى
وَ لَاالْقَلائِدَ و نه قلاده ها،
وَ لَا آمِینَ الْبَیْتَ الْحَرامَ و نه قاصدان بیت الحرام را،
یَبْتَغُونَ كه میجویند،
فَضْلًا مِنْ رَبِهِمْ فضل خداى ایشان درین جهان،
وَ رِضْواناً و خوشنودى وى در آن جهان،
وَ إِذا حَلَلْتُمْ و چون از حرام بیرون آیید،
فَاصْطادُوا صید كنید.
وَ لا یَجْرِمَنَكُمْ و شما را بر آن مداراد و بآن میاراد،
شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُوكُمْ دشمنى قوى كه شما را برگردانیدند،
عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ از زیارت مسجد حرام،
أَنْ تَعْتَدُوا كه اندازه در گذارید،
وَتَعاوَنُوا و هم پشت و هم دست و یكدیگر را یار باشید،
عَلَى الْبِرِ وَ التَقْوى بر نیكى و پرهیزگارى،
وَ لا تَعاوَنُوا و یكدیگر را یار مباشید،
عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ بر بدكارى و افزونى جویى،
وَ اتَقُوا اللَهَ و پرهیزید خداى،
إِنَ اللَهَ شَدِیدُ الْعِقابِ (2) كه اللَه سخت عقوبت است.

حُرِمَتْ عَلَیْكُمُ حرام كرده آمد بر شما،
الْمَیْتَةُ مردار،
وَ الدَمُ و خون،
وَ لَحْمُ الْخِنْزِیرِ و گوشت خوك،
وَ ما أُهِلَ لِغَیْرِ اللَهِ بِهِ و آن چیز كه در كشتن آن معبودى جز از اللَه نام برند،
وَ الْمُنْخَنِقَةُ و خوه گشته،
وَ الْمَوْقُوذَةُ و بسنگ زده،
وَ الْمُتَرَدِیَةُ و از بالایى در افتاده و مرده،
وَ النَطِیحَةُ و بسرو كشته،
وَ ما أَكَلَ السَبُعُ و آنچه سباع ازو چیزى خورده باشند،
إِلَا ما ذَكَیْتُمْ مگر آنچه نامرده یابید و بكشید،
وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُصُبِ و آنچه بر انصاب كشتند بتان را،
وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا و آنچه بچیزى بازى،
بِالْأَزْلامِ بر تیرها،
ذلِكُمْ فِسْقٌ این همه بر شما حرامند،
الْیَوْمَ یَئِسَ الَذِینَ كَفَرُوا مِنْ دِینِكُمْ امروز كافران نومید شدند از بازگشتن شما از دین اسلام،
فَلا تَخْشَوْهُمْ از فتنه كردن ایشان مترسید،
وَ اخْشَوْنِ و از من ترسید،
الْیَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِینَكُمْ امروز روز سپرى كردم شما را دین شما،
وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْكُمْ نِعْمَتِی و بسر بردم شما را نعمت خویش در دین خویش،
وَ رَضِیتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِیناً و پسندیدم شما را اسلام بدینى،
فَمَنِ اضْطُرَ هر كه بیچاره ماند،
فِی مَخْمَصَةٍ در گرسنگى و نایافت طعام و بیم مرگ،
غَیْرَ مُتَجانِفٍ لِإِثْمٍ بى آنكه تعرض معصیت كند،
فَإِنَ اللَهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ (3) اللَه آمرزگار است و مهربان.

النوبة الثانیة
این سورة المائدة صد و بیست آیتست بعدد كوفیان، و دو هزار و هشتصد و چهار كلمه، و یازده هزار و نهصد و سى و سه حرف است. همه در مدینه از آسمان برسول خدا فرو آمد، گفته اند مگر یك آیت: الْیَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِینَكُمْ كه این در حجة الوداع فرو آمد، كه رسول خدا در عرفات بود بر ناقه عضبا.
[ توضیح بیشتر : در غدیر خم نازل شد. ]
و در خبر است كه رسول خدا در خطبه حجة الوداع گفت : یا ایها الناس ان سورة المائدة من آخر القرآن نزولا، فاحلوا حلالها و حرّموا حرامها
گفت: این سورة المائدة در آخر عهد ما فرو آمد، حلال آمد حلال دارید، و حرام آن حرام دارید، و فریضهاى آن بشناسید.
بو میسره گفت: درین سورة هشتده فریضه است كه در دیگر صورتها نیست:
تحریم المیتة و الدم و لحم الخنزیر و ما اهل لغیر اللَه به و المنخنقة والموقوذة و المتردیة و النطیحة و ما اكل السبع و ما ذبح على النصب و الاستقسام بالازلام و تحلیل طعام الذین اوتوا الكتاب و المحصنات من الذین اوتوا الكتاب و الجوارح مكلبین و تمام الطهور و اذا قمتم الى الصلاة فاغسلوا وجوهكم، و السارق و السارقة فاقطعوا، ما جعل اللَه من بحیرة و لا سائبة و لا وصیلة و لا حام.

ابو سلمه گفت: رسول خدا (ص) چون از مدینه بازگشت به على (ع) گفت
یا على! اشعرت انه نزلت علىّ سورة المائدة و نعمت الفائدة .

و روایت ابى كعب است از رسول خدا كه: هر كه سورة المائدة بر خواند وى را بعدد هر جهودى و ترسایى كه در دنیا است ده نیكى بنویسند، و ده بدى از دیوان وى برگیرند، و ده درجه در بهشت وى را بیفزایند.

و در این سورة نه آیت منسوخ است چنان كه رسیم بآن شرح دهیم، و شانزده جایگاه گفت در این سورة كه: یا أَیُهَا الَذِینَ آمَنُوا.

بِسْمِ اللَهِ الرَحْمنِ الرَحِیمِ
روایت است از شعبى و میمون بن مهران كه در ابتداء اسلام هر چه مى نوشتند افتتاح بدین كردند كه " بسمك اللهم " تا آن گه كه " بسم اللَه" فرود آمد، پس " بسم اللَه" مى نوشتند، و برین اقتصار مى كردند، تا آیت آمد كه: قُلِ ادْعُوا اللَهَ أَوِ ادْعُوا الرَحْمنَ پس همه در هم پیوستند و بنوشتند: بِسْمِ اللَهِ الرَحْمنِ الرَحِیمِ.

جابر بن عبد اللَه روایت كند كه مصطفى (ص) بمن گفت: یا جابر! افتتاح بنماز چون كنى؟
گفتم كه: بگویم الْحَمْدُ لِلَهِ رَبِ الْعالَمِینَ
گفت: یا جابر! اول بگو بِسْمِ اللَهِ الرَحْمنِ الرَحِیمِ

... و در خبر است از مصطفى (ص) كه هیچ نبشته كه بر آن نام خدا بود، بر زمین نیفتد كه نه رب العالمین كسى را نینگیزد كه از زمین بردارد، و حرمت آن نگه دارد، پس آن گاه او را باین سبب در بهشت آرد.
قال رسول اللَه (ص) اكتبوها فى كتبكم، و اذا كتبتم تكلموا بها . و قال ابن عباس اذا كتبتموها فاقرؤها فانها هى الشافیة من كل داء
و تفسیر و معانى و فضائل آیت تسمیت ، بشرح از پیش رفت.

قوله تعالى: یا أَیُهَا الَذِینَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ
ابن جریح گفت این بر خصوص اهل كتاب راست، و معنى آنست كه اى شما كه بكتابهاى پیشین ایمان آوردید، عهدى كه با شما كرده ام، و پیمانى كه بسته ام در كار محمد (ص) و در نبوت وى، آن عهد و پیمان بجاى آرید، و بوفاء آن باز آئید، و بیان این عهد آنست كه رب العالمین گفت: وَ إِذْ أَخَذَ اللَهُ مِیثاقَ الَذِینَ أُوتُوا الْكِتابَ لَتُبَیِنُنَهُ لِلنَاسِ الآیة.
جمهور مفسران بر آنند كه: این خطاب بر عموم است، مؤمنان امت محمد را مى فرماید كه عهدها و عقدها كه با خدا و با خلق كنید وفا كنید و بسر برید. اما عهد كه با خدا كنید نذر است و توبه و سوگند و امثال آن، و عهد با خلق عقدها است و وعدها و شرطها در مبایعات و معاملات و مناكحات، و عهد ذمى و مستأمن هم از این بابست.
.....
و عن على (ع) قال النبى (ص) من عامل الناس فلم یظلمهم، و حدثهم فلم یكذبهم، و وعدهم فلم یخلفهم، فهو ممن كملت مروءته، و ظهرت عدالته، و وجبت اخوته، و حرّمت غیبته

أُحِلَتْ لَكُمْ بَهِیمَةُ الْأَنْعامِ
این باز سخنى دیگر است كه درگرفت. مى گوید: خوردن گوشت بهیمة الانعام شما را حلال است و گشاده، و این از بهر آن گفت كه اهل جاهلیت آن را بر خود حرام كرده بودند.
جاى دیگر از این گشاده تر گفت: قُلْ مَنْ حَرَمَ زِینَةَ اللَهِ الَتِی أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَیِباتِ مِنَ الرِزْقِ؟.
جاى دیگر گفت: وَ حَرَمُوا ما رَزَقَهُمُ اللَهُ افْتِراءً عَلَى اللَهِ قَدْ ضَلُوا. و انعام شتر است و گاو و گوسفند، بدلیل آنكه گفت: وَ مِنَ الْأَنْعامِ حَمُولَةً وَ فَرْشاً.
پس تفصیل آن باین سه بیرون داد، گفت: ثَمانِیَةَ أَزْواجٍ مِنَ الضَأْنِ اثْنَیْنِ الى آخر الآیتین.
شعبى گفت: بَهِیمَةُ الْأَنْعامِ بچه است در شكم، چون مادر را بكشند و بچه در شكم مرده یابند آن حلال است. مصطفى (ص) گفت " ذكاة الجنین ذكاة امّه "

ابن عباس ماده گاوى دید كشته، و بچه داشت در شكم. ابن عباس بآن بچه اشارت كرد، گفت " هذا من بهیمة الانعام التی احلت لكم " كلبى گفت بَهِیمَةُ الْأَنْعامِ
وحش بیابانى اند: آهو و خرگور و گاو كوهى، و هر چه صید آن مباح است. اما تا شتر در آن نبود آن را انعام نگویند، كه نعم باصل نامیست شتر را، و آن دیگر تبع اند، و بهیمه بسته زبان بود، یعنى استبهم علیها المنطق و كذلك سمیت العجماء، لان المنطق استعجم علیها فلم تفصح به. و بهیمه و انعام هر دو یكسان اند اما چون بلفظ مختلف بودند اضافت روا داشتند همچون حق الیقین، و حق هم یقین است، و انما اضیف الیه لاختلاف اللفظین.

إِلَا ما یُتْلى عَلَیْكُمْ یعنى غیر ما نهى اللَه عز و جل عن اكله مما حرم علیكم فى القرآن یقرأ علیكم، و ذلك فى قوله: حُرِمَتْ عَلَیْكُمُ الْمَیْتَةُ وَ الدَمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِیرِ الى قوله وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُصُبِ، و كذلك فى قوله تعالى و تقدس: وَ لا تَأْكُلُوا مِمَا لَمْ یُذْكَرِ اسْمُ اللَهِ عَلَیْهِ وَ إِنَهُ لَفِسْقٌ.
مى گوید: بهیمة الانعام شما را حلال است مگر آنچه در قرآن بر شما حرام كردند درین دو آیت كه گفتیم. آن گاه گفت: غَیْرَ مُحِلِی الصَیْدِ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ آن چنان كه در حال احرام چیزى ازین صید كه گفتیم حلال دارید كه آن هم حلال نیست، محرم را حلال نیست كه صید بركند، اما صید بحر رواست، و شرح این در آخر سورة بیاید بجاى خویش.
یقال: رجل حرام و حرم و محرم، و حلال و حل و محل مرد را و زن را حرام گویند. إِنَ اللَهَ یَحْكُمُ ما یُرِیدُ یثبت و یبرم ما یرید، و یمنع و یحرم ما یرید.

مردى بود در روزگار خویش او را كندى گفتندى، راى اهل زندقه داشت. اصحاب وى او را گفتند: اعمل لنا مثل هذا القرآن. مثل این قرآن از بهر ما بساز. گفت: آرى بسازم چیزى مثل آن. پس روزگارى خود را در حجاب داشت، و عزلت گرفت، و درین اندیشه بماند.
آخر روزى برون آمد، گفت: من نتوانستم و كس خود طاقت آن ندارد كه مثل قرآن بیارد.
من در مصحف نگه كردم، و درین آیت كه در ابتداء سورة المائده است اندیشه كردم، و باندازه دو سطر هم امر است بوفا، هم نهى است از دروغ و غدر، و هم تجلیل بر عموم، و هم استثنا از جمع، و هم اختیار از قدرت، و هم اثبات حكم. این معانى در دو سطر جمع كرده، و این در طاقت هیچ بشر نباشد، كه جمع این معانى جز در مجلدى نتوان كرد.

یا أَیُهَا الَذِینَ آمَنُوا لا تُحِلُوا شَعائِرَ اللَهِ
سبب نزول این آیت آن بود كه: مردى بود او را حطیم مى گفتند، نام وى شریح بن ضبیعة بن هند بن شرحیل البكرى، پیش رسول خدا آمد، و گفت: الى ما تدعونا؟ ما را به چه مى خوانى یا محمد؟
گفت الى شهادة أن لا اله الا اللَه و اقام الصلاة و ایتاء الزكاة
جواب داد كه: این نیكست و لكن مرا در قبیله خود امیرانند و سروران، و بى رأى ایشان كارى نكنم و عقدى نبندم.اكنون روم و این حدیث برایشان عرض كنم. اگر ایشان مسلمان شوند من با ایشانم و همه را پیش تو آرم. این بگفت، و بیرون شد، و رسول خدا پیش از آن با یاران گفته بود كه:
" یدخل علیكم رجل من ربیعة یتكلم بلسان شیطان "
و آن ساعت كه بیرون شد، رسول (ص) گفت " لقد دخل بوجه كافر، و خرج بعقبى غادر، و ما الرجل بمسلم "
این مرد كه درآمد مسلمان نیست. برویى كافرانه درآمد و بپایى غادرانه بیرون شد، و براه در چون مى شد بچرندگان اهل مدینه در رسید، و همه را در پیش گرفت، و به یمامه راند، و براه در این رجز مى گفت: شعر
باتوا نیاما و ابن هند لم ینم
خدلج الساقین ممسوح القدم
لیس براعى ابل و لا غنم
بات یقاسیها غلام كالزلم
قد لفها اللیل بسواق حطم
و لا بجزار على ظهر و ضم
هذا اوان الشد فاشتدى زیم

مسلمانان بر اثر وى برفتند، تا واستانند، نتوانستند، و عاجز بازگشتند. دیگر سال چون رسول خدا و مسلمانان بقصد عمره بیرون آمدند، آواز تلبیه حطیم شنیدند كه از یمامه مى آمد در غمار حجاج بكر و ابل، و تجارتى عظیم با وى، و آن سرخ مدینه كه رانده بود هدى خانه كعبه ساخته، و قلائد در گردنهاى آن افكنده.
مسلمانان گفتند: یا رسول اللَه هذا الحطیم خرج حاجا، فخل بیننا و بینه. ما را بدو باز گذار تا داد خود از وى بستانیم.
رسول خدا سروا زد، گفت " انه قلد الهدى " او قلاده در گردن هدى افكنده است امن خود را.
یاران گفتند: این چیزى است كه ما در روزگار جاهلیت میكردیم و عادت داشتیم.
ایشان فاپس میگفتند، و مصطفى (ص) جواب ایشان میداد، تا رب العالمین آیت فرستاد: یا أَیُهَا الَذِینَ آمَنُوا لا تُحِلُوا شَعائِرَ اللَهِ.
در اول چنین فرمود پس بآخر منسوخ گشت. بعضى مفسران گفتند: این در شأن قریش فرو آمد و خزاعه و بنى كنانه و بنى عامر بن صعصعه كه ایشان در جاهلیت در ماه حرام و غیر آن غارت و قتل روا میداشتند، و قومى سعى میان صفا و مروه نمیكردند، و وقوف بعرفات از شعائر دین نمیشمردند. پس چون مسلمان شدند رب العالمین ایشان را خبر كرد كه این همه از شعائر دین حق است، و نشان اسلام است، نگر تا حرمت نشكنید، و شعائر دین اسلام بجاى آرید، و باین قول شعائر مناسك حج است.
قتیبى گفت " شعائر اللَه " اى علامات دینه، واحدتها شعیرة، و هى كل شی ء جعل علما من اعلام طاعته. عطا گفت: شعائر اللَه حرمات اللَه، اتباع طاعته، و اجتناب سخطه.
و گفته اند: تفسیر شعائر خود در آیت مفسر است.

« تفسیر كشف الأسرار و عُدة الأبرار.میبدی»

توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد

مراد ما از "زبان قرآن " در این مقال، لغت و ادبیّات نیست؛ زیرا روشن است كه معارف قرآن كریم در چهره لغت و ادبیّات عربی بر انسانها نمودار گشته است و غیر عربزبانان، پیش از فراگیری زبان و ادبیات عربی با لغت قرآن كریم ناآشنایند. مراد ما از زبان قرآن و مردمی بودن آن، سخن گفتن به فرهنگ مشترك مردم است.

انسانها گرچه در لغت و ادبیات از یكدیگر بیگانهاند و در فرهنگهای قومی و اقلیمی نیز با هم اشتراكی ندارند، اما در فرهنگ انسانی كه همان فرهنگ فطرتِ پایدار و تغییرناپذیر است، با هم مشتركند و قرآن كریم با همین فرهنگ با انسانها سخن میگوید، مخاطب آن فطرت انسانهاست و رسالت آن شكوفا كردن فطرتهاست و از این رو زبانش برای همگان آشنا و فهمش میسور عمومِ بشر است.

جهانی بودن زبان قرآن كریم و اشتراك فرهنگ آن، در چهره اجتماع دلپذیر سلمان فارسی، صُهیب رومی، بلال حبشی، اویس قرنی و عمّار و ابوذر حجازی در ساحت قدس پیامبر جهانی حضرت محمّدبن عبدالله (صلی الله علیه و آله و سلم) كه شعار
" أرسلتُ إلی الأبیض والأسود والأحمر"(2)
او شهره آفاق شد، متجلّی است؛ زیرا در پیشگاه وحی و رسالت كه ظهور تام وحدت خدای سبحان است، " كثرت صورت " محكوم " وحدت سیرت " است و تعدّد زبان، نژاد، اقلیم، عادات و آداب و دیگر عوامل گوناگون بیرونی مقهور اتحاد فطرت درونی است.

عمومی بودن فهم قرآن و میسور بودن ادراك معارفش برای همگان در آیاتی چند تبیین شده است؛ مانند:

1 ـ " یا أهل الكتاب قد جاءكم رسولنا یبیّن لكم كثیراً مما كنتم تخفون من الكتاب ویعفو عن كثیر قد جاءكم من الله نور وكتاب مبین".(3)
2 ـ " یا أیّها النّاس قد جاءكم برهان من ربّكم وأنزلنا إلیكم نوراً مبیناً".(4)
3 ـ " فامنوا بالله ورسوله والنور الذی أنزلنا".(5)
4 ـ " فالّذین امنوا به و عزّروه ونصروه واتّبعوا النّور الذی أنزل معه أولئك هم المفلحون".(6)

در این آیات، از قرآن كریم به "نور"، " كتاب مبین" (روشن و روشنگر) (7) "برهان" (نور سپید و درخشان) تعبیر شده است.
گرچه نور درجات و مراتب مختلفی دارد و برخی چشمها از دیدن درجات شدید آن محروم است، اما هیچ كس نمیتواند تیره بودن نور یا عجز از شهود اصل آن را ادعا كند.

خدای سبحان كه نور آسمانها و زمین است:
" الله نور السموات والأرض"(8)،
برای هدایت انسانها نوری ویژه آفریده كه هم خود روشن است و در سراسر آن هیچ نقطه مبهم و زاویه تاریكی یافت نمیشود و برای دیدن آن نیازی به نوری دیگر نیست و هم روشنگر زندگی انسانها در بخشهای گوناگون عقیده، اخلاق و عمل است.

از ویژگیهای ممتاز نور آن است كه هم ذاتاً روشن است و هم روشنگر چیزهای دیگر ( الظّاهر بذاته والمُظْهِر لغیره ) و هم بینیاز از غیر است؛ زیرا هر چیز را باید در پرتو نور دید، اما نور با چیزی دیگر دیده نمیشود، بلكه خودش دیده میشود.
قرآن كریم نیز نه در محدوده خود مشتمل بر مطلبی پیچیده، تیره و معمّا گونه است و نه در تبیین حقایق جهان هستی و ترسیم صراط سعادت انسانها گنگ، مبهم، تاریك و نیازمند به غیر است.

5 ـ " ونزّلنا علیك الكتاب تبیاناً لكل شیء وهدیً ورحمةً وبُشْری للمسلمین" (9).
قرآن كریم تبیان (بیانگر) همه معارف ضروری و سودمند برای بشر و عهدهدار بیان همه معارف و احكامِ هدایتگر، سعادتبخش و سیادتآفرین جوامع انسانی است و چنین كتابی حتماً در تبیین رهآورد خودْ بَیِّن و روشن است، نه مبهم و مجمل و نیازمند به روشنگر؛ زیرا كتاب مبهم كه قادر بر حلّ معانی و تفسیر مطالب خود نیست، هرگز توان تبیین معارف سعادتبخش را ندارد.
از این جهت قرآن كریم نسبت به محدوده داخلی خود " بَیِّن" و نسبت به بیرون از خویش "مُبیِّن" است.

6 ـ " أفلا یَتَدبّرون القران أم علی قلوب أقفالها "(10).
دعوت و ترغیب همه انسانها به تدبر در قرآن كریم و توبیخ آنها بر نیندیشیدن در آیات قرآنی، شاهد گویایی است بر جهانی بودن زبان قرآن و فراگیر بودن فهم معارف آن؛ زیرا اگر قرآن با فرهنگ ویژه برخی انسانها سخن میگفت، دعوت همگان به تدبر در آیات آن لغو بود.

7 ـ " قل لئن اجتمعت الإنس والجن علی أن یأتوا بمثل هذا القران لا یأتون بمثله ولو كان بعضهم لبعض ظهیراً "(11).
تحدّی (مبارزطلبی) قرآن كریم، هم "جهانی" است، چنانكه از این آیه كریمه بر میآید، و هم "جاودانه"، و لازمه جهانی بودن تحدّی قرآن كریم آن است كه فهمش در توانِ همگان باشد؛ زیرا این تحدّی تنها در محور لغت، ادبیات، فصاحت و بلاغت نیست تا مخاطبان آن، تنها عربزبانان و آشنایان به ادب عربی باشند، بلكه ناظر به محتوا و فرهنگ خاص آن نیز هست.

..................
1 ـ سوره روم، آیه 30.
2 ـ بحار، ج 16، ص 323.
3 ـ سوره مائده، آیه 15.
4 ـ سوره نساء، آیه 174.
5 ـ سوره تغابن، آیه 8.
6 ـ سوره اعراف، آیه 157.
7 ـ وصف قرآن به "مبین" در آیات فراوانی آمده است؛ مانند: آیه1 از سورههای یوسف، حِجْر، و نمل و آیه2 از سوره قصص و آیه69 از سوره یس و....
8 ـ سور نور، آیه 35.
9 ـ سوره نحل، آیه 89.
10 ـ سوره محمّد(صلی الله علیه و آله و سلم)، آیه 24.
11 ـ سوره إسراء، آیه 88.

مأخذ: (تسنیم جلد 1، ص 32)

توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد

مراد ما از "زبان قرآن " در این مقال، لغت و ادبیّات نیست؛ زیرا روشن است كه معارف قرآن كریم در چهره لغت و ادبیّات عربی بر انسانها نمودار گشته است و غیر عربزبانان، پیش از فراگیری زبان و ادبیات عربی با لغت قرآن كریم ناآشنایند. مراد ما از زبان قرآن و مردمی بودن آن، سخن گفتن به فرهنگ مشترك مردم است.

انسانها گرچه در لغت و ادبیات از یكدیگر بیگانهاند و در فرهنگهای قومی و اقلیمی نیز با هم اشتراكی ندارند، اما در فرهنگ انسانی كه همان فرهنگ فطرتِ پایدار و تغییرناپذیر است، با هم مشتركند و قرآن كریم با همین فرهنگ با انسانها سخن میگوید، مخاطب آن فطرت انسانهاست و رسالت آن شكوفا كردن فطرتهاست و از این رو زبانش برای همگان آشنا و فهمش میسور عمومِ بشر است.

جهانی بودن زبان قرآن كریم و اشتراك فرهنگ آن، در چهره اجتماع دلپذیر سلمان فارسی، صُهیب رومی، بلال حبشی، اویس قرنی و عمّار و ابوذر حجازی در ساحت قدس پیامبر جهانی حضرت محمّدبن عبدالله (صلی الله علیه و آله و سلم) كه شعار
" أرسلتُ إلی الأبیض والأسود والأحمر"(2)
او شهره آفاق شد، متجلّی است؛ زیرا در پیشگاه وحی و رسالت كه ظهور تام وحدت خدای سبحان است، " كثرت صورت " محكوم " وحدت سیرت " است و تعدّد زبان، نژاد، اقلیم، عادات و آداب و دیگر عوامل گوناگون بیرونی مقهور اتحاد فطرت درونی است.

عمومی بودن فهم قرآن و میسور بودن ادراك معارفش برای همگان در آیاتی چند تبیین شده است؛ مانند:

1 ـ " یا أهل الكتاب قد جاءكم رسولنا یبیّن لكم كثیراً مما كنتم تخفون من الكتاب ویعفو عن كثیر قد جاءكم من الله نور وكتاب مبین".(3)
2 ـ " یا أیّها النّاس قد جاءكم برهان من ربّكم وأنزلنا إلیكم نوراً مبیناً".(4)
3 ـ " فامنوا بالله ورسوله والنور الذی أنزلنا".(5)
4 ـ " فالّذین امنوا به و عزّروه ونصروه واتّبعوا النّور الذی أنزل معه أولئك هم المفلحون".(6)

در این آیات، از قرآن كریم به "نور"، " كتاب مبین" (روشن و روشنگر) (7) "برهان" (نور سپید و درخشان) تعبیر شده است.
گرچه نور درجات و مراتب مختلفی دارد و برخی چشمها از دیدن درجات شدید آن محروم است، اما هیچ كس نمیتواند تیره بودن نور یا عجز از شهود اصل آن را ادعا كند.

خدای سبحان كه نور آسمانها و زمین است:
" الله نور السموات والأرض"(8)،
برای هدایت انسانها نوری ویژه آفریده كه هم خود روشن است و در سراسر آن هیچ نقطه مبهم و زاویه تاریكی یافت نمیشود و برای دیدن آن نیازی به نوری دیگر نیست و هم روشنگر زندگی انسانها در بخشهای گوناگون عقیده، اخلاق و عمل است.

از ویژگیهای ممتاز نور آن است كه هم ذاتاً روشن است و هم روشنگر چیزهای دیگر ( الظّاهر بذاته والمُظْهِر لغیره ) و هم بینیاز از غیر است؛ زیرا هر چیز را باید در پرتو نور دید، اما نور با چیزی دیگر دیده نمیشود، بلكه خودش دیده میشود.
قرآن كریم نیز نه در محدوده خود مشتمل بر مطلبی پیچیده، تیره و معمّا گونه است و نه در تبیین حقایق جهان هستی و ترسیم صراط سعادت انسانها گنگ، مبهم، تاریك و نیازمند به غیر است.

5 ـ " ونزّلنا علیك الكتاب تبیاناً لكل شیء وهدیً ورحمةً وبُشْری للمسلمین" (9).
قرآن كریم تبیان (بیانگر) همه معارف ضروری و سودمند برای بشر و عهدهدار بیان همه معارف و احكامِ هدایتگر، سعادتبخش و سیادتآفرین جوامع انسانی است و چنین كتابی حتماً در تبیین رهآورد خودْ بَیِّن و روشن است، نه مبهم و مجمل و نیازمند به روشنگر؛ زیرا كتاب مبهم كه قادر بر حلّ معانی و تفسیر مطالب خود نیست، هرگز توان تبیین معارف سعادتبخش را ندارد.
از این جهت قرآن كریم نسبت به محدوده داخلی خود " بَیِّن" و نسبت به بیرون از خویش "مُبیِّن" است.

6 ـ " أفلا یَتَدبّرون القران أم علی قلوب أقفالها "(10).
دعوت و ترغیب همه انسانها به تدبر در قرآن كریم و توبیخ آنها بر نیندیشیدن در آیات قرآنی، شاهد گویایی است بر جهانی بودن زبان قرآن و فراگیر بودن فهم معارف آن؛ زیرا اگر قرآن با فرهنگ ویژه برخی انسانها سخن میگفت، دعوت همگان به تدبر در آیات آن لغو بود.

7 ـ " قل لئن اجتمعت الإنس والجن علی أن یأتوا بمثل هذا القران لا یأتون بمثله ولو كان بعضهم لبعض ظهیراً "(11).
تحدّی (مبارزطلبی) قرآن كریم، هم "جهانی" است، چنانكه از این آیه كریمه بر میآید، و هم "جاودانه"، و لازمه جهانی بودن تحدّی قرآن كریم آن است كه فهمش در توانِ همگان باشد؛ زیرا این تحدّی تنها در محور لغت، ادبیات، فصاحت و بلاغت نیست تا مخاطبان آن، تنها عربزبانان و آشنایان به ادب عربی باشند، بلكه ناظر به محتوا و فرهنگ خاص آن نیز هست.

..................
1 ـ سوره روم، آیه 30.
2 ـ بحار، ج 16، ص 323.
3 ـ سوره مائده، آیه 15.
4 ـ سوره نساء، آیه 174.
5 ـ سوره تغابن، آیه 8.
6 ـ سوره اعراف، آیه 157.
7 ـ وصف قرآن به "مبین" در آیات فراوانی آمده است؛ مانند: آیه1 از سورههای یوسف، حِجْر، و نمل و آیه2 از سوره قصص و آیه69 از سوره یس و....
8 ـ سور نور، آیه 35.
9 ـ سوره نحل، آیه 89.
10 ـ سوره محمّد(صلی الله علیه و آله و سلم)، آیه 24.
11 ـ سوره إسراء، آیه 88.

مأخذ: (تسنیم جلد 1، ص 32)

توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد

توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد

توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد

ماه فرو ماند از جمال محمّد
سرو نباشد به اعتدال محمّد
قدر فلک را کمال و منزلتی نیست
در نظر قدر با کمال محمّد
وعده دیدارِ هرکسی به قیامت
لیله «اسرا» شب وصال محمّد
آدم و نوح و خلیل و موسی و عیسی
آمده مجموع، در ظِلال محمّد
عرصه گیتی مجال همّت او نیست
روز قیامت نگر مجال محمّد
و آن همه پیرایه بسته جنّت فردوس
بو که قبولش کند، بلال محمّد
همچو زمین خواهد آسمان که بیفتد
تا بدهد بوسه بر نِعال محمّد
شمس و قمر در زمین حشر نتابد
پیش دو ابروی چون هلال محمّد
چشم مرا، تا به خواب دید جمالش
خواب نمی گیرد از خیال محمّد
سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی
عشق محمّد بس است و آل محمّد

توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد

توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد

توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد

توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد

توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد